Zo langzamerhand is deze handleiding veruit de meestbezochte pagina op mijn site; ondanks dat een WordPress-installatie niet echt moeilijk is, is het blijkbaar wel handig om er een stappenplan bij te hebben. Dat is dit, een kleine tamelijk gedetailleerde handleiding "WordPress installeren", een "howto" in internet-lingo.

Dit stappenplan is hoe ik WordPress altijd installeer. Het is dus niet "de enige juiste manier", maar het resulteert wel in een overzichtelijke installatie, compleet met bescherming tegen spam, en gebruikmakend van prettig ogende en zoekmachine-vriendelijke URLs.

Ik heb mijn best gedaan om alles zo "simpel" mogelijk te omschrijven, zodat het ook te volgen is voor mensen die nog nooit met web-applicaties, servers, FTP of databases bezig zijn geweest. Als je de hieronder beschreven stappen netjes volgt — en je komt geen onvoorziene problemen tegen — kun je in een minuutje of tien, twintig aan het bloggen zijn. Het lijkt een hoop tekst, maar in praktijk valt het allemaal best mee.

De stappen:

1. Benodigdheden
2. Je WordPress-installatie voorbereiden
3. De bestanden uploaden en rechten toewijzen
4. De installatie voltooien
5. Bescherming tegen spam
6. Plugins en themes
7. Problemen oplossen

Nog een kleine kanttekening: ik ben ervan uitgegaan dat je verder niets op je site hebt staan. Aangezien ik je WordPress in een aparte map laat installeren, maakt het eigenlijk ook niet uit of er al wat staat, maar let bij het uploaden wel even op met het extra index.php–bestand. Als er in de webroot al een index.php staat en je overschrijft dat met die van WordPress, dan breek je misschien dingen…

Een laatste punt van aandacht voor we aan de slag gaan, misschien ten overvloede: ik ben niet aansprakelijk voor welke schade dan ook die voortvloeit uit het volgen van dit stappenplan. Bij mij werkt dit altijd goed, maar dat is geen garantie. Hou je hoofd erbij, en ga in geval van twijfel niet zomaar dingen verwijderen of verplaatsen, tenzij je weet wat je doet.

Zo, nu dat uit de weg is… Laten we beginnen met de boodschappenlijst!

Benodigdheden

WordPress is niet een programma dat je op je eigen computer installeert; het is een web-applicatie die je op een server installeert en vervolgens volledig via een webbrowser gebruikt. Toegang tot zo'n server betekent dus het zoeken van een hosting-account, en wel één waar je gebruik kunt maken van (op zijn minst) PHP en MySQL. De webruimte die de meeste (kabel– en ADSL-)toegangsproviders aanbieden, valt dus in 9 van de 10 gevallen af. Als je al een hoster hebt maar niet weet of die PHP en MySQL ondersteunt: navragen. Heb je nog geen hoster: opletten bij het zoeken… De meeste hosters bieden het echter wel aan.

Is het om welke reden dan ook onmogelijk om een hosting-account te krijgen (of als het zelf installeren en bijhouden van een webapplicatie je nog even teveel lijkt) dan kun je alsnog wel gebruik maken van WordPress via Wordpress.com — niet te verwarren met wordpress.org — waar het hele hosten, installeren en bijhouden al voor je gedaan wordt. Je hoeft eigenlijk alleen maar aan te melden, in te loggen, en je eerste post te gaan schrijven.

Nadeel van die aanpak is dat je veel minder controle hebt: je kunt uit een beperkte hoeveelheid layouts (themes) kiezen, maar dan heb je het wel gehad. Bij een in eigen beheer gehoste versie kun je zelf beslissen hoever je gaat, met themes en plugins. Je kunt je blog dan écht helemaal je eigen ding maken.

Ik ga er hier vanuit dat je niet voor de Wordpress.com-oplossing gaat — daar valt immers niets aan te installeren.

Goed, we waren bij de benodigdheden. Een boodschappenlijstje dan maar:

• Webruimte met ondersteuning voor:

  • PHP — minimaal versie 4.2, 5 is beter
  • MySQL — minimaal versie 4
  • mod_rewrite — optioneel, maar als je later nettere permalinks wilt gebruiken wel nodig
  • de gebruikersnaam en wachtwoord voor FTP
  • idem dito voor MySQL — meestal zijn die niet hetzelfde als die voor FTP — en de naam van je database

  Vraag desnoods je (toekomstige) hosting-provider naar deze zaken; ik kan je hier niet aan helpen!

• Een tekst-editor om wat bestanden te bewerken. Voor alleen de installatie kom je prima weg met wat er bij je besturingssysteem zit (Teksteditor op de Mac, Kladblok onder Windows, gEdit of Kate ofzo onder Linux), maar als je zelf een beetje in de code wilt duiken, bijvoorbeeld om aan een theme te sleutelen, dan is een uitgebreidere editor een zegen. Dat wordt echter nogal een lang verhaal voor nu, dat wordt wel een keer een aparte pagina.

• Een FTP-client om alles naar je webruimte te uploaden. Er zijn tonnen goede tot geweldige, in veel gevallen gratis, FTP-clients te krijgen. Voor de Mac kan ik Cyberduck aanraden, voor Windows is WinSCP een optie.

• WordPress zelf, lijkt me ook handig. Die moet je in twee delen ophalen: het archief op wordpress.org, dat bestaat uit een zip– of gz-bestand waar alle WordPress-bestanden in staan, en het bestand voor de Nederlandse vertaling.

Waarom ik je niet gewoon de volledige distributie op de Nederlandse Wordpress-site laat halen? Heel simpel: die loopt bijna altijd een versie achter op de Engelstalige distributie. Verder is het enige verschil tussen die twee één bestand (datgene dat ik je dus los op laat halen) en een kleine verandering in één scriptbestand, die ik je straks zelf laat maken. Haal je de Nederlandse distributie, dan moet je daarna meteen upgraden, en dan doe je eigenlijk twee installaties. Dubbel werk. Doen we niet.

Als alle boodschappen in huis zijn, kunnen we verder naar de volgende stap…

Je WordPress-installatie voorbereiden

Als je de WordPress-distributie hebt opgehaald en uitgepakt, heb je een map met de naam wordpress, met daarin nog een paar mappen, en een heleboel bestanden die bijna allemaal op .php eindigen. Laten we daar eerst dat taalbestand maar bij zetten, en aangeven hoe we straks met de database gaan verbinden.

1. Open de map wordpress en daarin de map wp-content

2. Maak een nieuwe map met de naam languages — goed op de spelling letten, en geen hoofdletter gebruiken

3. Dump het bestand nl_NL.mo dat je van de Nederlandse WordPress-site hebt binnengehaald in de map

4. Ga weer terug omhoog naar de map wordpress

5. Hernoem het bestand wp-config-sample.php naar wp-config.php en open het in je tekst-editor

6. Je ziet een aantal regels staan die beginnen met define('. Bij de eerste drie daarvan vervangen je de dummy-waardes door de daadwerkelijke gegevens van je database:

   • DB_NAME: putyourdbnamehere vervang je door de naam van je database
   • DB_USER: usernamehere vervang je door je gebruikersnaam voor MySQL
   • DB_PASSWORD: yourpasswordhere vervang je door het bijbehorende wachtwoord

   De andere DB–waardes hoef je in 99,9% van de gevallen niet aan te passen. Eén van die gevallen waarin het wel moet is Mijndomein; daar gebruik je voor DB_HOST niet de standaard localhost, maar db.domeinnaam.nl. Mijndomein geeft dit overigens ook aan in hun activerings-email.

7. Sinds 2.6 kent WordPress een setje Authentication Unique Keys. Die worden gebruikt om de beveiliging te verbeteren, en het verdient aanbeveling om ze te veranderen. Je kunt hier een volledig willekeurige set laten aanmaken, waarmee je de drie regels met "put your unique phrase here" kunt vervangen.

8. Zoek naar de regel define ('WPLANG', ''); en vervang die door define ('WPLANG', 'nl_NL');.

   Oftewel: zet nl_NL tussen de laatste twee aanhalingstekens.

9. Sla het bestand op.

10. Kopieer het bestand index.php dat direct in wordpress staat (opletten dat je de goede hebt!) naar een plekje buiten de wordpress-map en open het in je tekst-editor

11. Vul de regel require('./wp-blog-header.php'); aan tot require('./wordpress/wp-blog-header.php');

12. Sla ook dit bestand op.

13. Maak een leeg tekstbestand en sla dit op onder de naam htaccess, bij het aangepaste index.php–bestand

Geef jezelf maar een schouderklopje. Je hebt nu een Nederlandstalige WordPress-distributie, die je kunt gaan uploaden. Laten we dat gelijk maar gaan doen.

De bestanden uploaden en rechten toewijzen

Open je FTP-client naar keuze, en maak indien nodig de verbinding aan. Hoe dat precies moet, wisselt per client, maar in het algemeen zal er ergens een knop of menu-optie zijn voor een nieuwe verbinding (new connection). Je moet daar op zijn minst een server of host opgeven (hier vul je de hostnaam in die je voor dit doeleinde van je hoster hebt gekregen), een username/gebruikersnaam en een password/wachtwoord.

Als je bent ingelogd, is het een kwestie van uitvogelen waar de webroot is, oftewel: waar je precies de bestanden neer moet zetten. Dat zal in veel gevallen een map zijn met de naam public_html of httpdocs, maar ook hier geldt: je hoster kan het je vertellen.

Je moet nu de hele map wordpress (dus het mapje zelf, niet alleen de inhoud) uploaden naar de webroot op de server, en dat apart bewerkte bestand index.php en htacces moeten ook in de webroot. Dat kan even duren… Kopje thee dan maar?

Als het goed is ziet de structuur er na het uploaden schematisch als volgt uit:

webroot
- index.php de bewerkte versie
- .htaccess
+- wordpress/
    - index.php
    - wp-config.php
    ...diverse bestanden en mappen
    +- wp-content/
        +- themes/
        +- languages/
            - nl_NL.mo
        +- plugins/

Komt dat een beetje overeen met jouw situatie? Mooi. We gaan nu de rechten (bevoegdheden, attributes, privileges, chmod — ook hier geld dat dit per FTP-client anders kan heten) goed zetten, zodat je straks via WordPress bestanden kunt uploaden.

In Cyberduck gaat dat door Info over de map wordpress op te vragen: klik met de rechter muisknop op de map en kies Info.... Je krijgt dan onderstaand dialoogvenster, waarin je bijna alle keuzevakjes aanvinkt. In WinSCP gaat het bijna hetzelfde: rechts klikken op een selectie, Eigenschappen… (Properties…), en aanvinken maar.

De meeste FTP clients kunnen de rechten ook gelijk toepassen op alle bestanden en mappen IN de map die je aanpast, maar dat is normaal gesproken niet nodig. En hoe minder mappen er die rechten hebben, hoe beter. Klik op Pas toe en sluit het venster (of hoe dat in jouw client ook moge gaan).

Herhaal dit voor de map wp-content die zich in de map wordpress bevindt, zodat je straks via WordPress dingen kunt uploaden.

Tenslotte hernoem je het bestand htaccess naar .htaccess (dus met een puntje ervoor) en geef je het ook voor alle partijen schrijfrechten.

Als dat gedaan is, zijn we voor nu even klaar met FTP. Als het goed is, staat alles nu klaar om gestart te worden. Het wordt tijd om je web browser aan te zwengelen.

De installatie voltooien

Surf naar de URL http://<jouw domeinnaam>/wordpress/. Als het goed is, wordt je nu welkom geheten in het "beroemde WordPress-in-Vijf-Minuten installatieproces". Hier kun je een titel voor je blog en je e-mailadres opgeven, en aangeven of je blog in zoekmachines moet verschijnen. Persoonlijk zou ik dat laatste nog heel even achterwege laten; we gaan namelijk straks eerst nog wat maatregelen tegen spam nemen, en daarna mag de rest van de wereld meegenieten. Klik dus dat vinkje even uit, en klik op Installeer WordPress.

Als dat goed gaat, duurt het ongeveer een seconde, en dan krijg je een gebruikersnaam (admin), en een willekeurig wachtwoord. Schrijf dat maar ergens op of kopieer het even naar je klembord, en klik door naar het inlogscherm.

Op dit moment kun je bloggen. Wat mij betreft doe je dat ook maar even — als je maar snel terugkomt, want we zijn nog niet klaar.

Ik heb je nu namelijk wordpress in een apart mapje laten zetten, maar het is natuurlijk netter als je blog op www.domeinnaam.nl verschijnt, en niet op www.domeinnaam.nl/wordpress/. Toch? Je mag dus even naar de Opties van WordPress gaan.

Je ziet daar dat WordPress adres en Weblog-adres hetzelfde zijn (en allebei op wordpress eindigen). Haal het wordpress gedeelte van Weblog-adres weg, zodat er http://jouw.domein.nl staat. Klik vervolgens op Opties bijwerken om de wijziging op te slaan. Je blog is nu bereikbaar op de URL http://jouw.domein.nl/, dus zonder wordpress/ erachter.

Andere instellingen die je eventueel nog kan veranderen (vergeet niet om ze op te slaan met de knop bijwerken!):

• Bij de Algemene opties staat ook ingesteld hoe de datum en tijd worden weergegeven. Als datumnotatie staat l, j F Y heel wat netter dan de standaard d/m/Y. Die cryptische code wordt vertaald naar "maandag, 18 februari 2008" in plaats van "18÷2÷2008".

• Bij Discussie zou ik een paar veranderingen maken. De standaardinstellingen zijn niet helemaal toereikend meer in de huidige spam-happy wereld. Op DNZM heb ik de "stuur mij e-mail"-opties allebei uitgevinkt (ik kijk gewoon regelmatig op het Dashboard van WordPress, daar staat ook of er nieuwe reacties zijn), ik verplicht schrijvers van reacties tot het opgeven van een naam en e-mailadres, en ze moeten een eerder goedgekeurde reactie hebben. De eerste keer dat iemand reageert, moet jij dus expliciet aangeven dat het een "kloppende" reactie is, en daarna is die persoon voor het leven goedgekeurd. De optie om reacties altijd met de hand goedgekeurd moeten worden is dan niet nodig, wat je een hoop werk scheelt.

• Onder Permalinks kunnen we aangeven dat we de "mooie" URLs willen. Kies daarvoor één van de opties of verzin zelf een structuur; ikzelf gebruik /archief/%postname%/ voor artikelen en /categorie als basisrubriek.

  Op het moment dat je de Permalink-structuur bijwerkt, moet je even opletten of WordPress geen foutmelding geeft over het bestand .htaccess. Als dat het geval is, staat er bij Problemen oplossen een oplossing. Controleer ook of de strucuur daadwerkelijk werkt door de link Site bekijken (helemaal bovenin) in een nieuw tabblad of venster te openen, en op de titel van de eerste post te klikken. Als je dan de post met commentaren krijgt, werkt het, als je een foutmelding krijgt, dan werkt het (verrassend genoeg!) niet. Neem contact op met je hoster, want zij moeten jou toestaan om .htaccess–bestanden te gebruiken. Bijna alle hosters doen dat.

De rest van de instellingen zijn standaard gewoon goed, of afhankelijk van je eigen smaak. Ik zou ze in eerste instantie zo laten, tot je wat meer vertrouwd bent geraakt met WordPress. en een iets beter idee hebt van waar je mee bezig bent…

Bescherming tegen spam

WordPress wordt standaard geleverd met de geweldige Akismet-plugin, die behoorlijk goed is in het tegenhouden van spam. Voordat dat daadwerkelijk gebeurt, moet je wel eerste een zogenaamde API key aanmaken, door een account op WordPress.com aan te maken. Inderdaad: je doet al die moeite om geen blog op WordPress.com te gebruiken, maar je hebt er wel een gebruikersnaam nodig — dit kun je ook aangeven op het inschrijfformulier. Als dat rond is, staat op de profiel-pagina op WordPress.com je API key, bijvoorbeeld 263fc493d657.

Die waarde moet terecht komen in het daarvoor bestemde veld van Akismet. Om daar te komen, ga je in het Dashboard van je eigen WordPress naar Plugins, en activeer je Akismet. Er verschijnt dan een melding in beeld dat Akismet nog een API key nodig heeft, met een linkje naar een pagina om die in te vullen. Voilá, je bent nu nagenoeg spam-proof, dus je kunt nu weer naar Opties » Privacy om je kersverse weblog voor de hele wereld — inclusief zoekmachines — zichtbaar te maken. Die zoekmachines kunnen je namelijk een hoop verkeer — en dus nieuwe lezers — opleveren!

Plugins en themes

Standaard wordt WordPress met maar twee plugins geleverd: Akismet, die al even de revue heeft gepasseerd, en Hello Dolly, die eigenlijk gewoon helemaal niks doet. Er zijn natuurlijk nog genoeg andere plugins voor WordPress te krijgen. Het centrale verzamelpunt is op de Plugins-pagina op wordpress.org.

Hetzelfde geldt voor themes, waarmee je vrij gemakkelijk het uiterlijk van je WordPress-site kunt veranderen. Ook daar is een centraal verzamelpunt voor gemaakt.

Meestal is het een kwestie van een plugin of theme downloaden, uitpakken op je eigen computer uit, waarna je het resulterende mapje of bestaand op de goede plek op de server kunt uploaden. Voor zowel plugins als themes geldt dat ze in de wp-content–map in wordpress terecht komen. Plugins gaan in plugins en je activeert je op je site onder Plugins, en themes gaan in themes en zijn te kiezen onder Weergave.

Problemen oplossen

Het grootste probleem dat je tegen kunt komen, is dat je, nadat je de permalink-structuur hebt aangepast, ineens alleen nog maar foutmeldingen krijgt: Error 500. In dat geval is het probleem meestal dat de server waarop je site staat, mod_rewrite niet of niet goed ondersteunt. Het is in de meeste gevallen genoeg om het .htaccess–bestand in de webroot van de server te verwijderen. Aangezien een bestandsnaam die met een punt begint in de UNIX-wereld betekent dat een bestand onzichtbaar is, moet je in sommige FTP-clients eerst aangeven dat onzichtbare bestanden moeten worden getoond, voordat je het ziet.

Wat met het .htaccess–bestand ook fout kan gaan, is dat WordPress er niet in kan schrijven als je de permalink-structuur aanpast. Onderaan de pagina verschijnt dan een waarschuwing, en een stukje code dat in .htaccess zou zijn geschreven als het niet fout was gegaan. Je kunt dit stukje zelf in een bestand zetten, dat uploaden naar de webroot en hernoemen naar .htaccess, of je kunt controleren of de schrijfrechten wel goed staan — en dat corrigeren als dat niet zo is. Daarna kun je in WordPress opnieuw de Permalink-structuur opslaan, zodat er een nieuwe poging wordt gedaan om de wijzigingen in .htaccess op te slaan.

Een ander veelvoorkomend probleem ligt bij de database. Als WordPress niet met de database kan verbinden, krijg je daar een redelijk duidelijke foutmelding over. Neem contact op met je webhoster om te achterhalen of de inlog-gegevens echt kloppen, pas ze aan in wp-config.php, en upload die weer opnieuw. Als het niet blijft werken: tja, dat is toch heus iets waar je met je hoster uit zou moeten komen. Er zijn teveel verschillende mogelijkheden om servers te configureren om ze hier allemaal te behandelen…

Kom je een ander probleem tegen, dan kun je dat als reactie hieronder plaatsen, of je kunt op het internationale WordPress-forum kijken of je vraag daar beantwoord wordt. Dat laatste is wellicht verstandiger, aangezien er meer mensen op dat forum meelezen dan hier het geval is.

Hopelijk is dat echter niet nodig, en werkt alles meteen.

Veel plezier met WordPress!

Deze pagina is op 8 juni 2005 geplaatst, en voor het laatst bijgewerkt op zondag, 10 januari 2010.